Jakie są przyczyny i objawy zespołu suchego oka? 0
Jakie są przyczyny i objawy zespołu suchego oka?

Jakie są przyczyny i objawy zespołu suchego oka?

 

Jakie są najczęstsze przyczyny zaburzeń wytwarzania warstw filmu łzowego?

Zaburzenia wydzielania warstwy wodnej są najczęstszą przyczyną stwierdzanych nieprawidłowości w filmie łzowym (ok 80%). Mogą być spowodowane nieprawidłową funkcją gruczołów łzowych lub ich przewodów wyprowadzających. Najczęstszą przyczyną zaburzeń są stany zapalne nazywane suchym zapaleniem spojówki i rogówki. Zmniejszanie produkcji warstwy wodnej łez może być też związane z autoimmunologicznym procesem niszczenia gruczołów łzowych, który występuje u osób starszych lub w zespole Sjögrena.

Niedostatek warstwy wodnej może wystąpić również u osób przyjmujących niektóre leki, np. alfa- i beta-blokery stosowane w nadciśnieniu tętniczym, leki przeciwdepresyjne, leki antyarytmiczne, moczopędne, leki antyhistaminowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przyjmowane w chorobie Parkinsona, stosowane w leczeniu choroby wrzodowej lub przeciwpasożytnicze.

Zespół suchego oka może również pojawić się lub znacznie zaostrzyć po zastosowaniu kropli, które zmniejszają przekrwienie spojówek (na przykład zawierających tetryzolinę), ponieważ po ich zastosowaniu dochodzi do zwężenia naczyń spojówki, które utrzymuje się do 8 godzin. Wielokrotne ich użycie prowadzi do anemizacji tkanki spojówki. Niekiedy uszkodzenie gruczołów łzowych jest spowodowane chorobami tkanki łącznej, sarkoidozą lub guzami oczodołu.

Jedną z najczęstszych przyczyn autoimmunologicznych wywołujących ciężką postać zespołu suchego oka jest zespół Sjögrena, inaczej zespół suchości. Dochodzi w nim do powolnego niszczenia gruczołu łzowego, co ostatecznie prowadzi do istotnego zmniejszenia wydzielania warstwy wodnej filmu łzowego. W przebiegu choroby dochodzi do zapalenia i uszkodzenia również innych gruczołów wydzielania zewnętrznego (na przykład ślinowych) oraz wystąpienia zmian zapalnych w wielu układach i narządach.

Wtórny niedobór warstwy wodnej filmu łzowego występuje także w innych jednostkach chorobowych rozwijających się na podłożu autoimmunologicznym np.: uogólnionym toczniu rumieniowatym, twardzinie układowej, ziarniniaku Wegenera, zapaleniu wielomięśniowym i mięśniowoskórnym, pierwotnej żółciowej marskości wątroby, chorobie Gravesa-Basedova. W tych chorobach dochodzi do postępowego limfocytowego i plazmocytowego naciekania gruczołów łzowych, co ostatecznie prowadzi do ich zwłóknienia. Skutkiem tego jest najczęściej ciężki przebieg zespołu suchego oka z licznymi objawami.

Kolejną przyczyną zmniejszonego wydzielania łez może być uszkodzenie gruczołu łzowego w wyniku zabiegów chirurgicznych usunięcia guzów pierwotnych lub przerzutowych, jak również napromieniowania czy urazów okolicy oczodołu. Upośledzenie funkcji gruczołu może być następstwem schorzeń takich jak.: sarkoidoza, białaczka, amyloidoza, chłoniak, infekcja wirusem HIV, reakcja przeszczep przeciwko gospodarzowi. Wrodzone nieprawidłowości gruczołu łzowego spotykane są bardzo rzadko. Może to być wrodzony brak samego gruczołu, nieprawidłowa budowa lub położenie.

Wiek powyżej 40 roku życia jest czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu suchego oka, ponieważ dochodzi do inwolucyjnego zaniku gruczołów łzowych, co w konsekwencji prowadzi do zmniejszonego wydzielania łez. W grupie ryzyka znajdują się również kobiety, u których występują zaburzenia hormonalne: w okresie okołomenopauzalnym, przejściowo przed miesiączką, podczas przyjmowania doustnej antykoncepcji hormonalnej, procedur związanych z in vitro.

Obniżony poziom estrogenów, wynikający ze zmniejszania aktywności hormonalnej jajników, wpływa na spadek ilości produkowanych łez (w gruczole łzowym występują receptory estrogenowe). Około jedna trzecia kobiet w klimakterium zaczyna odczuwać dolegliwości zespołu suchego oka, a po 10 latach i później dolegliwości te występują dwa razy częściej niż bezpośrednio po ustaniu miesiączkowania. Inną grupą wśród kobiet dotkniętych problemem suchego oka, są ciężarne. Patomechanizm wystąpienia dolegliwości w tej grupie pacjentek nie jest do końca poznany, najprawdopodobniej związany jest ze zwiększonym poziomem gestagenów we krwi.

Rogówka to tkanka, która jest jedną z najlepiej unerwionych czuciowo tkanek ludzkiego organizmu (około 300 razy bardziej niż skóra). Wydzielanie warstwy wodnej łez reguluje układ współczulny, a rogówkę unerwiają włókna czuciowe nerwu trójdzielnego. Przy obniżonym czuciu rogówkowym (na przykład po zabiegu laserowej korekcji wady wzroku, u osób noszących długotrwale soczewki kontaktowe, przy porażeniu nerwu trójdzielnego) może dojść do zaburzenia wydzielania warstwy wodnej filmu łzowego poprzez zmniejszenie odruchowego wydzielania.

Większość kropli stosowanych do oczu (innych niż sztuczne łzy) zawiera, oprócz substancji czynnej, substancje dodatkowe, w tym konserwanty, mające za zadanie wyeliminowanie biologicznych zanieczyszczeń, a tym samym zapewnienie sterylności roztworu.  Długotrwałe stosowanie kropli zawierających konserwanty może mieć wpływ na wystąpienie objawów zespołu suchego oka. Udowodniono, że konserwanty zawarte w kroplach do oczu mogą wywołać lub nasilić objawy zespołu suchego oka. Najczęściej dotyczy to pacjentów stosujących krople z substancjami obniżającymi ciśnienie wewnątrzgałkowe (w terapii jaskry i nadciśnienia ocznego), pacjentów po zabiegach operacyjnych, u których konieczne jest długotrwałe stosowanie kropli przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych lub innych. Objawy mogą się też pojawić u osób po urazach powierzchownych oka, infekcjach powierzchni oka, u których konieczne było zastosowanie leczenia kroplami zawierającymi antybiotyki, kortykosteroidy lub niesteroidowe krople przeciwzapalne.

Co jest przyczyną zaburzeń w wytwarzaniu warstwy śluzowej i tłuszczowej?

Zaburzenia w produkcji warstwy śluzowej powstają w wyniku zmniejszenia ilości mucyny w filmie łzowym. Powoduje to niestabilność filmu łzowego na powierzchni oka. Najczęściej niedostatek mucyny jest wywołany niedoborem witaminy A, który może być spowodowany niedostateczną podażą w diecie lub chorobami, które upośledzają wydzielanie mucyny poprzez niszczenie komórek kubkowych. Są to między innymi: jaglica, zespół Stevensa-Johnsona, przewlekłe zapalenie spojówek, rumień wielopostaciowy, uszkodzenia chemiczne oraz termiczne powierzchni oka.

Zaburzenia w warstwie tłuszczowej najczęściej mają związek z nieprawidłowym działaniem gruczołów Meiboma, które inaczej nazywane są gruczołami tarczkowymi. Są to przekształcone gruczoły łojowe, których ujście zlokalizowane jest na brzegu powieki dolnej i górnej. Są dobrze widoczne po odwróceniu powieki jako zółtawe pionowe słupki zajmujące dużą część wysokości powieki. Nieprawidłowo działające gruczoły tarczkowe są częstym powodem zespołu suchego oka. Występujący przewlekły stan zapalny brzegów powiek lub samych gruczołów powoduje zatykanie ich przewodów i w konsekwencji niedobór warstwy tłuszczowej filmu łzowego. Dodatkowo przy infekcjach bakteryjnych uwalniane są enzymy lipazy, które powodują rozkład lipidów. Nadmiar wolnych lipidów może przerywać ciągłość filmu łzowego i powodować, że łzy mogą się pienić.

Każde mrugnięcie powoduje rozprowadzenie warstwy tłuszczowej po powierzchni oka oraz uruchamia jednocześnie pompę łzową, która zasysa kroplę do punktów łzowych i dalej do dróg odprowadzających łzy. Oprócz mrugnięć bardzo istotne jest ścisłe przyleganie powiek do rogówki oraz prawidłowa budowa rogówki. Fizjologicznie grubość warstwy lipidowej zwiększa się podczas wzmożonego mrugania, a zmniejsza przy rzadkim.

 Jak objawia się zespół suchego oka?

Zespół suchego oka wywołuje szereg uciążliwych dolegliwości. Najczęściej występujące objawy zespołu suchego oka można podzielić na te, które są związane z niedoborem warstwy wodnej i śluzowej oraz te, które są związane z niedoborem warstwy tłuszczowej.

Objawy związane z niedoborem warstwy wodnej i śluzowej:

  • kłucie i zadrażnienie oczu
  • uczucie piasku pod powiekami lub ciała obcego,
  • pieczenie i suchość oczu,
  • przekrwienie oczu,
  • uczucie zmęczenia i ciężkości powiek.

Objawy związane z niedoborem warstwy tłuszczowej:

  • występowanie wydzieliny w worku spojówkowym, szczególnie rano,
  • wahania ostrości widzenia,
  • nadmierne łzawienie oczu,
  • obrzęk i zaczerwienie powiek
  • ból przy otwarciu oczu po przebudzeniu,
  • pojawienie się pienistej wydzieliny.

Co zaostrza objawy zespołu suchego oka?

Objawy zespołu suchego oka zaostrzają się w sezonie grzewczym, w suchym i gorącym, klimacie oraz pod wpływem czynników drażniących, np. dym, kurz, wiatr Dolegliwości może nasilać także długa praca przy komputerze poprzez zmniejszenie częstotliwości mrugania oraz stały ruch powietrza wywołany na przykład klimatyzacją pomieszczenia. Charakterystyczne jest zróżnicowanie nasilenia objawów w ciągu dnia

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu zrozumiałe stało się, że brak uczucia suchości oczu nie wyklucza zespołu suchego oka oraz, że zdarzają się sytuacje, w których produkcja łez nie jest zmniejszona, ale ich skład nie zapewnia wystarczającego nawilżenia powierzchni oka.

Komentarze do wpisu (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl